„ZENIČKO-DOBOJSKI KANTON – NEISKORIŠTENI TURISTIČKI DRAGULJ“
Nalazeći se na raskrsnici zapadne i istočne civilizacije, sela i ruralna naselja u Bosni i Hercegovini svjedoče o bogatom kulturnom naslijeđu koje predstavlja zemlju i njene ljude. Uticaje grčke, rimske, evropske srednjovjekovne i osmanske imperije možemo vidjeti kroz mnoge očuvane spomenike ili ostatke građevina.
Raznoliko kulturno naslijeđe, navode iz Udruženja za ruralni razvoj Alterural, koje je odabrano od strane Projekta razvoja održivog turizma u Bosni i Hercegovini, da sa mrežom ključnih partnera širom zemlje, pokrene i upravlja Inicijativom „Najljepša sela BiH“ i osigura njenu održivost, se manifestuje kroz spomenike ili arhitektonske dragulje i kroz nematerijalnu tradiciju koja živi kroz zanatstvo, kuhinju, muziku, ples i gostoprimstvo. Inicijativa „Najljepša sela BiH“ trenutno obuhvata određeni broj sela širom zemlje, od kojih svako selo ima svoj poseban karakter, istoriju i kulturni značaj. Ova sela su dom tradicionalne arhitekture, uključujući kamene kuće, drvene mostove i tvrđave, dok su okružena prekrasnim krajolicima s prostranim brežuljcima, bistrim rijekama i raskošnim šumama.
U Kraljevoj Sutjesci nalazi se i jedna od najstarijih bh. džamija, džamija sultana Mehmeda II Fatiha. Prema predaji, sultan Mehmed II Fatih je, nakon osvajanja Bobovca 1463. godine, boravio na ovom mjestu i naredio izgradnju džamije koja je, prema legendi, podignuta za samo tri dana. Kroz vijekove, džamija nije značajnije oštećena niti rušena, što joj daje poseban status autentičnog spomenika iz ranog osmanskog perioda.
Arhitektonske karakteristike džamije odražavaju rani osmanski stil sa jednostavnom, ali skladnom konstrukcijom, uključujući izdužen minaret i unutrašnji prostor prilagođen vjerskim potrebama zajednice.
“Džamija sultana Mehmeda II Fatiha u Kraljevoj Sutjesci, danas poznatija kao džamija u Kraljevoj Sutjesci, je jedna od najstarijih sačuvanih džamija u BiH, možda čak i najstarija, uzimajući u obzir da starije džamije, za koje se navodi da su starije od nje, kao što je Turhan Emin-begova džamija u Ustikolini, koja je u toku agresije na našu domovinu porušena. Dakle, džamija u Kraljevoj Sutjesci nije rušena, nije paljena, a uzimajući u obzir da je izgrađena davne 1463. godine, po naređenju sultana Mehmeda II Fatiha, vrijeme je prolazilo i vrijedne generacije naših predaka su vodile računa o toj džamiji. Oni su, u skladu sa svojim mogućnostima i okolnostima, održavali džamiju, i u fizičkom i duhovnom smislu, i danas smo dočekali da je ta džamija zaista sređena, uređena. Naravno, bilo je potrebno dosta vremena, truda, ulaganja, da se džamija, kako danas izgleda, približi njenom izgledu u vremenu izgradnje. Naši prethodnici su vodili računa o tome, pa je džamija davne 1976. godine, rješenjem Zavoda za zaštitu spomenika proglašena spomenikom kulture i stavljena pod zakonsku zaštitu, da bi, 2003. godine, Graditetljska cjelina – džamija u Kraljevoj Sutjesci ponovo proglašena nacionalnim spomenikom BiH i nastavljen je kontinuitet njene zakonske zaštite”, kaže Amel ef. Spahić, imam džemata Kraljeva Sutjeska.
Inicijativa „Najljepša sela BiH“ trenutno okuplja 17 sela koja predstavljaju srce tradicije, arhitekture i pejzaža zemlje, a tri sela su iz Zeničko-dobojskog kantona, među kojima je i Kraljeva Sutjeska, koja je smještena u općini Kakanj, te ima iznimno bogatu historiju i kulturnu baštinu, te je, zajedno sa tvrđavom Bobovac, predstavljala sjedište bosanskih kraljeva dinastije Kotromanića.
U periodu koji je uslijedio, ističe ef. Spahić, realizovane su značajne aktivnosti na polju restauracije, zaštite i unapređenja promocije ove graditeljske cjeline, koju čine džamija sa haremom, sa velikim brojem originalnih nišana koji datiraju iz vremena nastanka džamije, sa kamenim haremskim zidom i šadrvanom.
“Sve aktivnosti opet su realizovane u saradnji i pod nadzorom Zavoda za zaštitu spomenika BiH a, pored kulturno-histrijske vrijednosti, ovaj nacionalni spomenik ima, zaista, nemjerljiv i duhovni značaj, uzimajući u obzir višestoljetno poštovanje vjernika prema ovoj džamiji, njemom haremu, i drugim obilježjima na ovom lokalitetu na kojem se, pored brojnih vjerskih aktivnosti, više godina organizuje i tradicionalna vjersko-kulturna manifestacija Mevlud u Kraljevoj Sutjesci”, kaže ef. Spahić.
Najvažniji detalj o samoj džamiji, ističe ef. Spahić, jesu i kaligrafski zapisi u mihrabu, za koje stručnjaci kažu da su najstariji sačuvani kaligrafski zapisi u BiH, koji datiraju iz vremena izgradnje. “Pored toga, analize koje su rađene u Austriji i Hrvatskoj su potvrdile da su drvo od kojeg je izgrađen minber i hrastovi stubovi koji drže mahvil upravo iz vremena izgradnje”, kaže ef. Spahić .
Vrijedni domaćini, džematlije, na čelu sa džematskim odborom, uz pomoć svih nivoa vlasti, nastoje očuvati i unaprijediti ovaj prostor i održava se zahvaljujući volonterima i dobrovoljnim prilozima. “Bujruma ima, u svaka doba, ko god želi od posjetilaca da obiđe džamiju, a oni koji su došli kažu da im je jako lijepo bilo, da su se ugodno osjećali i svi požele ponovo da dođu”, ističe ef. Spahić.
PROJEKAT PODRŽAVA MINISTARSTVO ZA OBRAZOVANJE, NAUKU, KULTURU I SPORT ZDK
